শেষৰ শ্বাটাৰটো

গুৱাহাটীৰ পানবজাৰৰ এটা পুৰণি ঘৰৰ দোতলাত আজি এটা ঊডেন ফিল্ড কেমেৰা অকলে থিয় হৈ আছে।
তাৰ তলত এটা পিতলৰ নেমপ্লেট — “Nalini Barua, 1942-2024”।

নলিনী বৰুৱা দেৱে শেষবাৰৰ বাবে শ্বাটাৰ টিপিলে।
কেৱল এইবাৰ কেমেৰাটো তেওঁৰ হাতত নাছিল।
কেৱল তেওঁৰ চকু দুটা মাত্ৰ মিচিকিয়াই বন্ধ হৈ গ’ল।

তেওঁৰ কোঠাটোত এতিয়াও একেটা গোন্ধ —
ক’লা-বগা ফিল্মৰ ডেভেলপাৰৰ গোন্ধ,
আৰু এটা পুৰণি Leica M3 ৰ ধাতুৰ গোন্ধ।

ঘৰৰ দেৱালত এখন ছবি ওলমি আছে।
১৯৬৮ চনৰ ছবি।
এগৰাকী যুৱতী, কান্ধত এটা Rolleiflex, হাতত এটা ট্ৰাইপড,
আৰু চকুত সপোন এটা —
যিটো সপোন তেতিয়া অসমত কোনেও দেখা নাছিল।

সেই যুৱতীগৰাকীয়ে ১৯৭০ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অসমত মহিলা ফটোগ্ৰাফাৰ হিচাপে একক প্ৰদৰ্শনী কৰিছিল।
লোকে কৈছিল — “মাইকীয়ে কেমেৰা লৈ কি কৰিব?”
তেওঁ উত্তৰ দিছিল — “যি পুৰুষে কৰিব নোৱাৰে, সেইটো।”

১৯৮০ চনত তেওঁ মাজুলীত এটা ছবি তুলিছিল।
এটা সাধুৰ মুখৰ ক্ল’জআপ।
সেই ছবিখনে পেৰিছত World Press Photo ৰ সম্মানীয় উল্লেখ পাইছিল।
অসমৰ পৰা প্ৰথম।

১৯৯৫ চনত যেতিয়া ডিজিটেল কেমেৰা অহা নাই অসমত,
তেওঁ নিজৰ পইচাৰে এটা Nikon D1 কিনি আনিছিল।
লোকে কৈছিল — “এতিয়া ফিল্মৰ যুগ শেষ।”
তেওঁ কৈছিল — “নহয়, এতিয়াহে যুগ আৰম্ভ হ’ল।”

২০১০ চনত তেওঁ এটা ওৰ্কশ্বপ লৈছিল।
শিৱসাগৰৰ এটা সৰু চহৰত।
তাত এটা দহ বছৰীয়া ল’ৰা আহিছিল।
নাম আছিল পৰাগ।
আজি পৰাগৰ ছবি নেচনেল জিঅ’গ্ৰাফিকত ওলায়।
প্ৰতি সাক্ষাৎকাৰত সি কয় —
“মোৰ প্ৰথম গুৰু আছিল নলিনী মেম।”

আজি সেই ল’ৰাটোৱে ফোন কৰি কান্দি কান্দি ক’লে —
“মেমে মোক কৈছিল, ‘ছবি তুলা মানে আলোকক ধৰি ৰখা নহয়, সময়ক ধৰি ৰখা।’
আজি মেম নাই, কিন্তু মোৰ প্ৰতিটো ছবিত মেমৰ হাতৰ ছাঁ আছে।”

নলিনী বৰুৱা দেৱে কেতিয়াও বিয়া কৰা নাছিল।
কেৱল এবাৰ কোৱাৰ দৰে কৈছিল —
“মই বিয়া কৰাইছোঁ। কেমেৰাৰ সৈতে।”

আজি তেওঁৰ মৃত্যুৰ খবৰ ওলাল।
ফেচবুকত হাজাৰ হাজাৰ ছবি ওলাল।
প্ৰতিটো ছবিৰ তলত একেটা কথাহে —
“আপুনি আমাক আলোক শিকাই গ’ল।”

আৰু তেওঁৰ ঘৰৰ দোতলাত সেই ঊডেন কেমেৰাটো এতিয়াও থিয় হৈ আছে।
যেন তেওঁৰ আত্মাই এতিয়াও শ্বাটাৰ টিপি আছে।

কেৱল এইবাৰ তেওঁ ছবি তুলিছে আমাৰ স্মৃতিৰ।

নলিনী বৰুৱা দেৱ।
যাৰ চকুৰে অসমে প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজকে দেখিছিল।
আৰু যাৰ শেষ শ্বাটাৰটোৱে অসমৰ ফটোগ্ৰাফীৰ এটা যুগক চিৰদিনৰ বাবে বন্ধ কৰি দিলে।

শ্ৰদ্ধাঞ্জলি।
আপুনি চিৰকাল আমাৰ আলোক। 🖤📷